Εκεί όπου υπάρχουν στοιχεία

Είναι σαφές: στοιχεία και δη αξιόπιστα εν Ελλάδι είναι δύσκολο να βρεθούν. Από ανέκδοτα στοιχεία και δικές μου δειγματοληψίες στην αγορά, βρισκόμαστε στη φάση της ραγδαίας αποκλιμακώσεως τιμών, όπου οι λιγοστές συμφωνίες που κλείνονται ενσωματώνουν τους ενδεχομένους κινδύνους. Επειδή αφενός στην Ελλάδα δεν υπάρχουν τα εργαλεία και αφετέρου εάν κανείς διατυπώσει γνώμη για πτώση κινδυνεύει με δικαστικές περιπέτειες, χρησιμοποιώ συχνά το παραδειγμα των ΗΠΑ. Οι ομοιότητες με την Ελλάδα, όπως και οι σημαντικές διαφορές έχουν το ενδιαφέρον τους, με εντυπωσιακότερη την αναλογία των διαγραμμάτων.

Παρακάτω θα δείτε το τελευταίο διάγραμμα των Case-Shiller που είναι, όπως οι παλαιότεροι γνωρίζουν, ο δείκτης που παρακολουθώ στενότερα.

 Βλέπουμε λοιπόν ότι συνεχίστηκε μια ήπια πτώση, μια κίνηση εντός του  εύρους τιμών που είχαν φτάσει οι δείκτες στον τοπικό πυθμένα του 2009. Τι ενδεχομένως σημαίνει αυτό για την Ελλάδα; Προφανώς, η υπόθεση που εμφανίζεται ήδη στο άρθρο μου στο Capital.gr το 2008, ότι δηλαδή έτος αναφοράς της κρίσεως είναι το 2002 (τιμή βάσης=100), δεν έχει ακόμη λόγο να αναιρεθεί -παρά μόνον ενδεχομένως επί τα χείρω.Στις ΗΠΑ, πράγματι οι τιμές των κατοικιών έχουν επιστρέψει σε αυτά τα επίπεδα και αν και στον παρόντα χρόνο υπάρχουν δειγματοληπτικά στοιχεία για αγοραπωλησίες σε αυτά τα επίπεδα τιμών και στην Ελλάδα, αυτό ενδεχομένως θα κάνει καιρό να περάσει στους δείκτες της Τραπέζης της Ελλάδος.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει όμως το διάγραμμα του Case Shiller σε συνάρτηση με τις υφέσεις στην Αμερική (σκιασμένες περιοχές) που φαίνεται αμέσως παρακάτω.

Βλέπουμε σαφώς ότι η μεγάλη διόρθωση τιμών συνέπεσε χρονικώς με την ύφεση και από τότε οι διακυμάνσεις ήταν πολύ μικρότερες. Αν λοιπόν με ρωτάτε πότε θα σταματήσει η πτώση των τιμών στην χώρα μας, πείτε μου πότε θα τελειώσει η ύφεση και θα μειωθεί η ανεργία. Τόσο απλό και ταυτοχρόνως τόσο δύσκολο.

Για να μην τελειώσω ωστόσο με αρνητικό τόνο, ας επαναλάβω το προφανές: μέσα στην καταστροφή που ζεί η οικονομία μας, τα ακίνητα είναι η μόνη κλάση παγίων που, ακόμη τουλάχιστον, ενσωματώνει κάποια αξία και βρίσκει μετρητά για να αγοραστεί, έστω και σε τιμές που, όπως στις ΗΠΑ, είχαμε  χρόνια να δούμε. Για την ακρίβεια, η κατάρρευση του αριθμού των αγοραπωλησιών, η ανυπαρξία δηλαδή αγοράς εκτός μεγάλων ευκαιριών τιμών, δεν αφήνει ανοικτό άλλο δρόμο.

Σχέδιο νόμου στο διαδίκτυο και εκλογές ΟΜΑΣΕ

Αναρτήθηκε στο διαδίκτυο από το Υπουργείο Αναπτύξεως το τελικό κείμενο του σχεδίου Νόμου περί μεσιτείας, το οποίο θα περιληφθεί σε ένα πολυνομοσχέδιο (άρθρο 197-204). Δυστυχώς συνεχίζει να περιέχει την λίαν προβληματική παράγραφο που αφαιρεί την άδεια από κατηγορουμένους για μια σειρά πλημμελήματα. Κάτι τέτοιο θα παράξει τεράστιο ηθικό, νομικό και πραγματικό πρόβλημα, καθώς θα είναι δυνατόν λ.χ. με μια κατηγορία (προσοχή: όχι καταδίκη, απλή κατηγορία) για πλαστογραφία που συχνά προκύπτει σε διαμαχες με κακόπιστους πελάτες, να χάνει την άδειά του ο συνάδελφος.

Αυτό φαίνεται ότι έχει διαφύγει της προσοχής (και) της ηγεσίας της ΟΜΑΣΕ η οποία εξελέγη το περασμένο Σάββατο μέσα σε μια ατμόσφαιρα την οποία θα περιγράψω καλύτερα αφού έχουμε τα τελικά αποτελέσματα της συγκροτήσεως σε σώμα την ερχομένη εβδομάδα. Ως προς το νομοσχέδιο πάντως, βρισκόμαστε στη διαδικασία ενημερώσεως της πολιτικής ηγεσίας για τη σημασία αλλαγής του.

Ως τότε και για όσους δεν τα έχουμε πει, καλή χρονιά και πολλές και καλές δουλειές μέσα στο 2012 και στο μέλλον!

Ελληνική Μεσιτική Ομάδα

Επίσημη πρώτη σήμερα για την Ελληνική Μεσιτική Ομάδα (Ε.Μ.Ο.). Καλή αρχή και μακάρι να δουλέψει και αυτή και τα άλλα εθελοντικά ελληνικά δίκτυα όπως ο αγαπημένος μου Σ.Ε.Κ (Σύνδεσμος Ελλήνων Κτηματομεσιτών)!

Το σχέδιο Νόμου στην τελική φάση: βελτιώσεις και κίνδυνοι

Στην τελική ευθεία έχει πλέον μπει το σχέδιο Νόμου περί μεσιτείας. Η τελευταία έκδοση που έχω στα χέρια μου (ανοίγει νέο παράθυρο), έχει προγραμματιστεί να ενταχθεί σε πολυνομοσχέδιο του Υπουργείου Αναπτύξεως. Μετά την τελευταία Κυβερνητική Επιτροπή, όπου κ ελήφθησαν αποφάσεις για την επίσπευση του νομοθετικού έργου,  η ενημέρωσή μου είναι ότι το πολυνομοσχέδιο κατά πάσα πιθανότητα θα έρθει στη Βουλή εντός του βίου της κυβερνήσεως Παπαδήμου.

Μια νίκη με σημασία

Οι εκλογές του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών ολοκληρώθηκαν την περασμένη εβδομάδα με μια ιστορικής σημασίας νίκη του ενωτικού συνδυασμού των μεσιτών που εξέλεξε τον επικεφαλής Δ. Μπινιάρη με πρώτο αναπληρωτήματικό τον Αθ. Κοπανά. Ο συνδυασμός έλαβε 119 ψήφους συν μια άκυρη στην κάλπη των Υπηρεσιών ενώ 11 ακόμη ψηφοδέλτιά του καταμετρήθηκαν στην κάλπη των Επαγγελματιών, αλλά ακυρώθηκαν λόγω αλλαγής της διαδικασίας εις βάρος μας.

Εκλογές: Κίνδυνος για τους Μεσίτες

Η δεύτερη ημέρα των εκλογών για το Επαγγελματικό Επιμελητήριο κύλισε ομαλώς, αλλά για μια ακόμη φορά με απογητευτικά για τον κλάδο μας αποτελέσματα. Περίπου 780 άτομα ψήφισαν στον κλάδο των υπηρεσιών και είναι ζήτημα εάν οι μεσίτες ήταν το 10% αυτών. Με τα μέχρι στιγμής νούμερα, οι μεσίτες αστικών συμβάσεων κινδυνεύουμε να μην εκπροσωπηθούμε στο νέο Δ.Σ. του Ε.Ε.Α.

Απογοητευτική πρώτη ημέρα

Με απογοήτευση για τους μεσίτες έκλεισε η πρώτη ημέρα των εκλογών στο Επαγγελματικό Επιμελητήριο Αθηνών. Οι αριθμοί ήταν καταλυτικοί όσο και καταθλιπτικοί για τους εκτιθεμένους συναδέλφους. Από τους περίπου χίλιους ψηφίσαντες, οι μεσίτες που ψήφισαν εκτιμώνται στους περίπου 15 με 17 (αναλόγως του ποιόν ρώτησα). Με αυτή τη συμμετοχή από τον κλάδο μας είναι λίαν αμφίβολο εάν θα καταφέρουμε να εκπροσωπηθούμε στην Αθήνα.

Κι όμως από τα πάνω από 50.000 μέλη του Επιμελητηρίου των Αθηνών, 1588 μεσίτες και 279 εταιρείες ήσαν ταμειακώς εντάξει το 2010. Αν και οι ενεργοί μεσίτες θα πρέπει να υπολογισθούν σε σημαντικώς χαμηλότερο αριθμό καθώς πολλές από αυτές τις μερίδες είναι ενάρξεις που εγκαταλείφθηκαν εντός ολίγων μηνών, είναι μάλλον θλιβερό να ψηφίσουν μόνο τόσο λίγοι.

Παρουσιάζεται μπροστά μας, όπως έγραψα και σ’ένα αρθράκι μου στον spitogatos.gr,  μια μοναδική ευκαιρία. Η ευκαιρία αυτή μπορεί να μας προσπεράσει εάν δεν υπάρξει μια σοβαρή κινητοποίηση. Πάρτε λοιπόν την ταυτότητά σας, πάρτε και κανά δύο φίλους μεσίτες και περάστε μια βόλτα από την Πανεπιστημίου 44. Και τελειώνοντας -γιατί όχι- ανεβείτε στο Κολωνάκι, το Σύνταγμα ή την Ακρόπολη και πιείτε ένα καφεδάκι ή για να χαζέψετε βιτρίνες σε ένα από τα πολλά καταστήματα που έχουμε νοικιάσει φέτος ή να συζητήσουμε για συνεργασίες!

 

 

Ψηφοφορία για τα Επαγγελματικά Επιμελητήρια: μια ευκαιρία που δεν πρέπει να χαθεί

Εντός ενός μάλλον ατόνου κλίματος, έχει αρχίσει η προεκλογική εκστρατεία για το Επαγγελματικό Επιμελητήριο Αθηνών, αλλά και σε άλλες πόλεις ενώ στη Θεσσαλονίκη η εκλογική διαδικασία ξεκίνησε ήδη απο σήμερα το πρωί. Οι φίλοι που εκτίθενται είναι πολλοί, ο καθένας τους είναι ξεχωριστός και ειλικρινώς δε θέλω να αδικήσω κανέναν δείχνοντας προτίμηση στον ένα ή τον άλλο συνδυασμό, ειδικότερα σε περιοχές και περιβάλλοντα για τα οποία δεν έχω γνώση.

Θα ήθελα ωστόσο να ενθαρρύνω όλους τους φίλους του παρόντος μπλογκ, που έχει φθάσει να μετράει πάνω από 1500 μοναδικούς αναγνώστες από όλη την Ελλάδα σε κάποια κείμενα, να μη χάσουν την ευκαιρία, να ενεργοποιηθούν και να συμμετάσχουν στη διαδικασία των εκλογών.

Προετοιμάζοντας το μετά

Η οικονομία της χώρας ζει μια καταστροφή με την μαθηματική έννοια της λέξεως: μια δραστική αναδιαμορφωση της προηγούμενης τοπολογίας. Eίμαι βέβαιος ότι αργά ή γρήγορα οι μηχανές θα πάρουν μπροστά, αλλά το τοπίο θα είναι εντελώς άλλο. Ο τομέας των ακινήτων, που αντιπροσωπεύει διεθνώς περίπου το 1/3 της καταναλώσεως των νοικοκυριών και αποτελεί κύριο μέσο αποθησαυρισμού πλούτου και επενδύσεων βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αυτής της διαδικασίας. Η τεράστια δυσαναλογία ακινήτων προς διάθεση και τρεχουσών αγοραπωλησιών που επεσήμανα στο άρθρο μου στον “Τύπο της Κυριακής” οδηγεί σε ραγδαία αποκλιμάκωση τιμών και καταστροφή πλούτου που δύσκολα θα αποφευχθεί εάν δε ληφθούν μέτρα.  Από την άλλη, η περίοδος αυτή είναι η περίοδος που αναδεικνύεται ο τομέας των επαγγελματιών, των συνεργειών και χτίζεται το αύριο της οικονομίας μέσα από τα (μεταφορικά προς το παρόν) συντρίμμια.

Έχω υποστηρίξει επανειλημμένως και τελευταίως με άρθρο μου στο “Βήμα της Κυριακής”, ότι ο χώρος μας μπορεί να δημιουργήσει χιλιάδες ακόμη θέσεις εργασίας  και επιχειρήσεις. Προϋπόθεση γι’αυτό είναι ο εκσυγχρονισμός των διαδικασιών και η διαθεσιμότητα εργαλείων. Είμαι έτσι ιδιαιτέρως χαρούμενος που μέσα στον ορυμαγδό αρνητικών εξελίξεων η συνεπής και συνεχής εργασία μακριά από παραγοντισμούς και φανφάρες σχετικώς με το νομοσχέδιο που θα ρυθμίζει τα θέματα του κλάδου αποδίδει καρπούς με σημαντικές βελτιώσεις που προτείναμε και καταφέραμε να ενσωματωθούν. Αυτό θεσμικώς θα αποτελέσει κβαντικό άλμα, εφόσον όπως δείχνουν τα πράγματα ψηφιστεί στα πλαίσια των νόμων για τον εκσυγχρονισμό της οικονομίας.

Στην προκυμαία

Άρθρο που δημοσιεύτηκε στον “Τύπο της Κυριακής” την 13/11/2011:

Κανείς δε γνωρίζει να σας πει πόσα είναι οι απούλητες νεόδμητες κατοικίες στην Αττική. Βλέπω συχνά να δημοσιεύονται αριθμοί μεταξύ 100 και 200.000, αλλά προτιμώ την συντηρητικότερη χαμηλότερη εκτίμηση. Είναι ένας αριθμός πραγματικώς εντυπωσιακός. Εντυπωσιακότερος όμως είναι ο αριθμός των μεταχειρισμένων προς πώληση ιδιοκτησιών σε κάποια φάση πωλήσεως από το “θα το πουλήσω εάν πιάσω αυτή την τιμή” έως το “πρέπει να το πουλήσω γιατί καίγομαι”. Αυτός χονδρικώς υπολογίζεται στο τριπλάσιο των νεοδμήτων, κάτι που αποτελεί σαφέστατη υποεκτίμηση του όλου, καθώς ολοένα επεκτεινόμενες περιοχές της ευρύτερης περιοχής πρωτευούσης έχουν περάσει από τη φάση της υποβαθμίσεως στη φάση της εγκαταλείψεως. Φτάνουμε λοιπόν αισίως σε μια εκτίμηση περί τις 400.000 ακίνητα, χωρίς να λογαριάσουμε, καταστήματα, οικόπεδα και λοιπά δικαιώματα.

Στο σύνολο των ιδιοκτησιών της περιοχής αυτό είναι ένα μάλλον μικρό νούμερο, το οποίο μετά πάσης βεβαιότητος θα μεγαλώσει καθώς η ύφεση βαθαίνει και μακραίνει. Όλο και περισσότερα νοικοκυριά έχουν ανάγκη να ρευστοποιήσουν το κυριότερο περιουσιακό στοιχείο τους, είτε για να αποφύγουν τους βαρείς φόρους είτε για να αποκτήσουν ρευστότητα. Το πραγματικώς εντυπωσιακό στοιχείο ωστόσο είναι το πόσα ακίνητα απορροφά η αγορά στους τρέχοντες ρυθμούς: βάσει των στοιχείων του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών ως τον Σεπτέμβριο είχαν γίνει 24.538 παραστάσεις, αντί 92.200 παραστάσεων το 2007. Αυτό πρακτικώς σημαίνει περίπου 12.200 αγοραπωλησίες στο οκτάμηνο. Ακόμη και η πιο αισιόδοξη πρόβλεψη για το σύνολο του έτους είναι δύσκολο να πάει πάνω από το διπλάσιο. Μιλάμε λοιπόν, με μεγάλη αισιοδοξία, για περίπου 20.000 αγοραπωλησίες σε μια αγορά που έχει όποια εκτίμηση κι αν υιοθετήσεις πολλαπλάσιο και συνεχώς αυξανόμενο αριθμό ακινήτων προς διάθεση.

Βρισκόμαι λογω επαγγέλματος, εξ ορισμού στην πρώτη γραμμή του πρωτοφανούς μεταπολεμικώς φαινομένου που εκτυλίσσεται στην αγορά. Πολύ φοβούμαι ότι οι εκπληκτικές ευκαιρίες -με τα δεδομένα παρελθόντων ετών- που μεμονωμένα βλέπουμε σήμερα κινδυνεύουμε να είναι οι πρώτες σταγόνες από μια δυνατή καταιγίδα που είναι έτοιμη να ξεσπάσει. Για να χρησιμοποιήσω μια άλλη, πιο βαριά ιστορικώς μεταφορά, βλέπω όλο και περισσότερο κόσμο να μαζεύεται στην προκυμαία κυνηγημενος από την κρίση που όλο και πλησιάζει τον καθένα χωριστά και γνωρίζω ότι λίγους μόνον θα μπορέσουμε να περάσουμε απέναντι σε σύντομο διάστημα. Η μεγάλης κλίμακος καταστροφή πλούτου, εάν δεν ληφθούν μέτρα ανατάξεως της οικονομίας και του τομέως των ακινήτων μπορεί να βρίσκεται κυριολεκτικώς σε απόσταση αναπνοής.
Δεν έχω καμία αμφιβολία ότι ακόμα και στο επικείμενο αποκορύφωμα της κρίσεως, ακίνητα θα συνεχίσουν αν πωλούνται και να αγοράζονται. Οι προσδοκίες και οι τιμές που βρίσκονται φάση ραγδαίας αποκλιμακώσεως αργά ή γρήγορα θα ισορροπήσουν με τα νέα δεδομένα, όπως σε κάθε κρίση. Οι αριθμοί είναι ωστόσο αμείλικτοι. Εάν οι υπεύθυνοι δε θέλουν να χρεωθούν μια καταστροφή, μια άνευ προηγουμένου καταστροφή πλούτου σε ειρηνική περίοδο, καλό είναι να δράσουν με ταχύτητα και αποφασιστικότητα.