Το παρακάτω άρθρο μου δημοσιεύθηκε στη “Ναυτεμπορική” της 11/6/2009 (ανοίγει νέο παράθυρο):
Το Ρεύμα του Κόλπου (Gulf Stream) είναι ένα ζεστό υποθαλάσσιο ρεύμα που ξεκινά από τις υψηλές θερμοκρασίες του κόλπου του Μεξικού για να ζεστάνει τις κρύες ακτές της Βορείου Ευρώπης. Είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα ενός φυσικού «δυναμό», ενός μηχανισμού μεταδόσεως ενεργείας δηλαδή, από περιοχές με τις υψηλές τιμές σ’ αυτές με πιο χαμηλές. Ιστορικά, κάθε φορά που διεκόπη, οι χαμηλές τιμές επεκτάθηκαν και ο πλανήτης έζησε εποχές παγετώνων.
Εάν αυτό είναι ένα παράδειγμα από τον φυσικό κόσμο, η δευτερεύουσα κατοικία υπήρξε επί πολλά έτη ένα άλλο, αντίστροφο φαινόμενο οικονομικής φύσεως το οποίο με μεγάλη αξιοπιστία μετέφερε την «ενέργεια» της οικονομίας, τα κεφάλαια, από περιοχές με ιδιαιτέρως υψηλές τιμές προς άλλες με χαμηλότερες. Η αξιοπιστία του ρεύματος υπήρξε αντίστοιχη του φυσικού φαινομένου. Ο μηχανισμός ήταν απλός. Ο κάτοικος του Βορρά, όπου οι κατοικίες είχαν ανέβει σε αστρονομικές τιμές, έπαιρνε δάνειο με ενέχυρο το σπίτι του και χρησιμοποιούσε το κεφάλαιο για να αγοράσει το σπίτι των ονείρων του στη Μεσόγειο, τη Φλώριδα ή την Καλιφόρνια.
Ένα αποτελεσματικό και πρόθυμο τραπεζικό σύστημα και το φθηνό κόστος χρήματος επί σειρά ετών έκαναν τη διαδικασία αυτή απλή. Δεκάδες εταιρείες διαμεσολαβήσεως με αποκλειστικό στόχο την εξοχική κατοικία ξεφύτρωσαν στις χώρες με τις υψηλότερες τιμές που γέμισαν παρουσιάσεις και road shows. Οι εφημερίδες και τα περιοδικά ήταν γεμάτα διαφημίσεις και κάθε εβδομάδα πτήσεις χαμηλού κόστους μετέφεραν τους ενδιαφερομένους στον παράδεισο κοντά στη θάλασσα ή το βουνό. Και βεβαίως, με την αποτελεσματικότητα του φυσικού φαινομένου, οι τιμές στους τόπους προορισμού εκτοξεύθηκαν. Αυτό ανατροφοδότησε τον κύκλο ανόδου τιμών, αλλά δημιούργησε και μια άνευ προηγουμένου οικοδομική δραστηριότητα κερδοσκοπικής φύσεως. Η ενέργεια, τα κεφάλαια δηλαδή, έρρεαν αφειδώς. Πολλοί οξυδερκείς επιχειρηματίες, έγιναν εκατομμυριούχοι.
Και αίφνης, ήρθε η πιστωτική συντριβή. Καθώς οι τράπεζες σταμάτησαν να δανείζουν, οι τιμές άρχισαν να πιέζονται. Πολλοί κάτοικοι του πλουσίου Βορρά, βλέποντας την αξία των σπιτιών τους μαζί και την οικονομία της χώρας τους να καταρρέει αποφάσισαν να πουλήσουν είτε από ανάγκη, είτε επειδή φοβήθηκαν ότι θα πάθουν τα ίδια με τα εξοχικά τους. Οι δημοφιλέστατες εκθέσεις εξοχικής κατοικίας βγήκαν αμέσως εκτός μόδας. Δε θα ξεχάσω μια τέτοια έκθεση όπου Ισπανός κατασκευαστής διαφήμιζε διαμερίσματα «στα δύο το τρίτο δώρο». Το δυναμό μεταφοράς κεφαλαίων κατέρρευσε, οι αγορές πάγωσαν. Πολλοί εκτεθειμένοι επιχειρηματίες, χρεοκόπησαν.
Καθώς βρισκόμαστε ακόμη στη δίνη της κρίσεως είναι δύσκολο να φανταστούμε ότι οι πάγοι θα λιώσουν. Κι όμως, στις αγορές που έχουν διαφανή δομή όπως η Βρετανία, μπορούμε να πούμε με ακρίβεια ότι οι αγορές παραγώγων προεξοφλούν αναστροφή των αρνητικών ρυθμών προς τα τέλη του 2010 με υψηλές ανόδους αμέσως μετά. Σημαίνει αυτό ότι τα προβλήματα τελείωσαν;
Όχι ακόμη, αλλά σημαίνει αυτό που πρέπει να γίνει κοινή αντίληψη και στην Ελλάδα: οι αγορές ακινήτων εμπεριέχουν κυκλικότητα, με καλές και κακές περιόδους. Κι όπως βιώνουμε τώρα μια «μίνι περίοδο παγετώνων», μπορούμε να είμαστε βέβαιοι ότι οι πάγοι θα λιώσουν και θα επανέλθουν ημέρες κερδών. Το βασικό είναι να δούμε την κρίση ως ευκαιρία για παύση και συζήτηση πώς θέλουμε το μέλλον: να διατηρήσουμε, να αναπτύξουμε βιώσιμα και καλαίσθητα και , γιατί όχι, να διαφημίσουμε αυτό το μοναδικό ακίνητο που λέγεται Ελλάς.
